Dita e xhuma (e premtja)
Dita e xhuma (e premtja) Ă«shtĂ« njĂ« ditĂ« e veçantĂ« pĂ«r ne myslimanĂ«t, dhe ka disa sunete (praktika tĂ« rekomanduara nga Profeti Muhamed ï·ș) qĂ« lidhen me kĂ«tĂ« ditĂ«. MĂ« poshtĂ« janĂ« sunetet kryesore:
1. Larja (Gusuli)
ĂshtĂ« sunet qĂ« myslimanĂ«t tĂ« bĂ«jnĂ« gusul (larje rituale) para namazit tĂ« xhumasĂ«.
Profeti ï·ș ka thĂ«nĂ«:
âLarja ditĂ«n e xhuma Ă«shtĂ« obligim pĂ«r çdo mysliman i cili ka arritur moshĂ«n e pubertetit.â (Buhariu dhe Muslimi)
2. Pastrimi dhe PĂ«rgatitja
Veshja e rrobave më të pastra dhe më të mira.
Përdorimi i misvakut (pastruesi i dhëmbëve) ose furçës së dhëmbëve.
Parfumosja me erë të mirë (vetëm për burrat).
3. Leximi i Sure El-Kehf
ĂshtĂ« shumĂ« e rekomanduar tĂ« lexohet Sureja El-Kehf (Kapitulli i 18-tĂ« i Kuranit).
Profeti ï·ș ka thĂ«nĂ«:
âKush e lexon suren El-Kehf ditĂ«n e xhuma, do tĂ« ndriçohet nga njĂ« dritĂ« midis dy xhumave.â (Hakimi)
4. Shkuarja Herët në Xhami
ĂshtĂ« sunet tĂ« shkosh herĂ«t nĂ« xhami pĂ«r namazin e xhumasĂ«.
Profeti ï·ș ka thĂ«nĂ«:
âAi qĂ« shkon herĂ«t pĂ«r xhuma Ă«shtĂ« sikur ai qĂ« sakrifikon njĂ« deve. Dhe ai qĂ« shkon nĂ« orĂ«n e dytĂ« Ă«shtĂ« sikur ai qĂ« sakrifikon njĂ« lopĂ«...â (Buhariu dhe Muslimi)
5. DĂ«gjimi i Hutbes (Predikimit)
ĂshtĂ« sunet dhe detyrim tĂ« dĂ«gjosh me kujdes hutben (ligjĂ«ratĂ«n) pa folur apo bĂ«rĂ« gjĂ«ra tĂ« tjera gjatĂ« saj.
6. Shtimi i Salavateve pĂ«r Profetin ï·ș
Thuaj shpesh salavate (lutje për Profetin):
âAllahu mĂ«shiroftĂ« Profetin Muhamed ï·ș dhe familjen e tij.â
Profeti ï·ș ka thĂ«nĂ«:
âMĂ« pĂ«rmendni shpesh nĂ« xhuma, sepse kush mĂ« dĂ«rgon mua salavat, Allahu i dĂ«rgon atij dhjetĂ« herĂ« mĂ« shumĂ« mĂ«shirĂ«.â (Ebu Daud)
7. Bërja e Duasë (Lutjes)
Ka njĂ« moment tĂ« veçantĂ« nĂ« ditĂ«n e xhuma kur lutjet pranohen. Profeti ï·ș ka thĂ«nĂ«:
âNĂ« ditĂ«n e xhuma ka njĂ« orĂ« qĂ«, nĂ«se myslimani lutet gjatĂ« saj, Allahu ia pranon lutjen.â (Buhariu dhe Muslimi)Shumica e dijetarĂ«ve mendojnĂ« se kjo kohĂ« Ă«shtĂ« nĂ« periudhĂ«n para perĂ«ndimit tĂ« diellit ose gjatĂ« kohĂ«s sĂ« hutbes dhe namazit tĂ« xhumasĂ«.
8. Namazi Pas Xhumasë
Pas namazit të xhumasë është sunet të falen:
Dy ose katĂ«r rekate sunet nĂ« xhami ose shtĂ«pi, sipas praktikave tĂ« Profetit ï·ș.
KĂ«to sunete janĂ« mĂ«nyra pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar mĂ« shumĂ« shpĂ«rblime dhe pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« ditĂ«n e xhuma mĂ« tĂ« veçantĂ«.đ
PĂ«rmendet si ditĂ« me vlerĂ« tĂ« lartĂ« nĂ« Kuran dhe nĂ« hadithet e Profetit Muhamed ï·ș. MĂ« poshtĂ« janĂ« disa ajete dhe hadithe qĂ« lidhen me rĂ«ndĂ«sinĂ« e kĂ«saj dite:
Ajetet e Kuranit për Ditën e Xhuma
Sure El-Xhumuâa (62:9-10)
Allahu thotĂ«:âO ju qĂ« keni besuar! Kur thirret pĂ«r namazin e xhumasĂ«, nxitoni nĂ« pĂ«rmendjen e Allahut dhe lini tregtinĂ«. Kjo Ă«shtĂ« mĂ« e mira pĂ«r ju, nĂ«se e dini. Dhe, pasi tĂ« jetĂ« kryer namazi, shpĂ«rndahuni nĂ«pĂ«r tokĂ« dhe kĂ«rkoni prej furnizimit tĂ« Allahut dhe pĂ«rmendeni Allahun shpesh qĂ« tĂ« shpĂ«toni.â
Ky ajet tregon rëndësinë e xhumasë dhe se besimtarët duhet të ndalojnë çdo punë për t'iu drejtuar namazit dhe përkujtimit të Allahut.
Krijimi i njeriut dhe rëndësia e xhumasë (Alude në ajetet e Krijimit - Sure Bekare 2:30 dhe tjerë)
Profeti ï·ș ka sqaruar nĂ« hadithe se xhumaja Ă«shtĂ« dita kur Allahu e krijoi Ademin dhe e vendosi nĂ« Xhenet. Kjo Ă«shtĂ« njĂ« lidhje indirekte me ajetet qĂ« pĂ«rshkruajnĂ« krijimin e njeriut.
Hadithet për Ditën e Xhuma
Xhumaja si dita më e mirë
Profeti Muhamed ï·ș ka thĂ«nĂ«:âDita mĂ« e mirĂ« nĂ« tĂ« cilĂ«n ka lindur dielli Ă«shtĂ« xhumaja. NĂ« kĂ«tĂ« ditĂ« Allahu krijoi Ademin, nĂ« kĂ«tĂ« ditĂ« e futi atĂ« nĂ« Xhenet dhe nĂ« kĂ«tĂ« ditĂ« e nxori nga Xheneti. Dhe nuk do tĂ« ndodhĂ« Kiameti pĂ«rveçse nĂ« ditĂ«n e xhuma.â
(Muslimi, 854)
Namazi i xhumasë dhe falja e mëkateve
Profeti ï·ș ka thĂ«nĂ«:âKush bĂ«n gusul, shkon nĂ« xhami pĂ«r namaz tĂ« xhumasĂ«, dĂ«gjon hutben me qetĂ«si dhe falet, do tâi falen mĂ«katet e vogla tĂ« javĂ«s sĂ« kaluar dhe tre ditĂ« shtesĂ«.â
(Muslimi, 857)
Koha kur lutjet pranohen
Profeti ï·ș ka thĂ«nĂ«:âNĂ« ditĂ«n e xhuma ka njĂ« moment kur myslimani, nĂ«se lutet gjatĂ« saj, Allahu do tâia pranojĂ« lutjen.â
(Buhariu, 893; Muslimi, 852)Dijetarët kanë mendime të ndryshme për këtë moment; shumica sugjerojnë se mund të jetë periudha para perëndimit të diellit.
Pesha e mospranimit të namazit të xhumasë pa arsye
Profeti ï·ș ka thĂ«nĂ«:âKush e lĂ« xhumanĂ« tri herĂ« radhazi pa arsye, Allahu do tâia vulosĂ« zemrĂ«n.â
(Ebu Daud, 1052; Nesaiu, 1369)
Rëndësia e hutbes dhe sjellja gjatë saj
Profeti ï·ș ka thĂ«nĂ«:âNĂ«se thua âheshtâ kur tjetri po flet gjatĂ« hutbes, ke bĂ«rĂ« gabim.â
(Muslimi, 857)Kjo hadith tregon sa e rëndësishme është dëgjimi i hutbes me vëmendje dhe qetësi.
Shpërblimet për shkuarjen herët në xhami
Profeti ï·ș ka thĂ«nĂ«:âKush shkon herĂ«t pĂ«r namazin e xhumasĂ« Ă«shtĂ« sikur ai qĂ« ka dhuruar njĂ« deve pĂ«r Allahun. Ai qĂ« shkon mĂ« vonĂ« Ă«shtĂ« sikur ai qĂ« ka dhuruar njĂ« lopĂ«. Pas tyre, njĂ« dele, njĂ« pulĂ« dhe sĂ« fundmi njĂ« vezĂ«.â
(Buhariu dhe Muslimi)
Shpjegimi i Haditheve dhe Ajetet në Përmbledhje
Dita e xhuma është dita më e rëndësishme e javës për myslimanët. Allahu ka veçuar këtë ditë për adhurim dhe përmirësim shpirtëror.
Namazi i xhumasë është farz (obligim) për të gjithë burrat myslimanë që nuk kanë pengesa të vlefshme për të marrë pjesë.
Leximi i sureve tĂ« veçanta, si El-Kehf, dhe lutjet janĂ« veprime shumĂ« tĂ« preferuara. đ